Istorija slobodnih profesija od Artes Liberales do savremenog doba

  • Dragana Knežić-Popović, PhD Institut za uporedno pravo u Beogradu
Ključne reči: slobodna profesija, obrazovanje, profesionalno udruženje

Apstrakt

Pristup najaktuelnijim pitanjima savremenih slobodnih profesija i njihovo bolje razumevanje olakšava znanje o razvojnom putu koji su prešle, od rimskih artes liberales do slobodnih profesija savremenog doba. Istorija slobodnih profesija otkriva zadivljujuću sposobnost njihovog transformisanja, prilagođavanja i preživljavanja. U starom Rimu artes liberales su doživljavale duboke promene, tako da je nemoguće određivanje njihove pravne kvalifkacije kao zaokruženog i konzistentnog koncepta rimskog prava. Njihova evolucija posledica je promena odnosa Rimljana prema radu, potiskivanja sakralnog i prevladavanja laičkog obeležja svih oblasti znanja, važnosti društvenog statusa lica koje se bavi intelektualnim radom, razvoja kulture i odnosa vlasti prema njenim poslenicima. Profesija kao novi pojam nastaje sa rađanjem srednjovekovnih univerziteta na kojima se sticalo specifčno i društveno priznato obrazovanje. Ipak, obrazovanje je bilo više u funkciji umnožavanja postojećih društvenih hijerarhija i naglašenog izdvajanja društvenog sloja plemstva nego što je pokazivao stvarni cilj specijalističkog obrazovanja i stručne superiornosti diplomiranih. Presudnu promenu u odnosu na shvatanje profesije donosi novi vek. Dolazi do pojmovnog razdvajanja plemstva i profesije. Novo viđenje profesije zasnovano je na aktivnoj ulozi u društvu kroz angažman na osnovu posedovanja specifčnog i društveno priznatog znanja. Put koji je profesije u novom veku vodio ka modernom uobličenju skicira se kroz sledeće etape profesionalizacije: škole za obavezno obrazovanje, potvrđene rađanjem univerziteta; formiranje profesionalnog udruženja, lokalnog ili nacionalnog; zaštita profesije putem zakona; izrada etičkog kodeksa kao završni korak procesa profesionalizacije. Ipak, ovaj redosled, generalno prihvatljiv, pokazuje određena odstupanja u nekim evropskim državama.

Objavljeno
2008-06-30
Sekcija
Чланци