Od testiranja do primene: uporednopravni pristup regulisanja autonomnih vozila

Glavni sadržaj članka

Ranko P. Sovilj
Sanja Zlatanović

Apstrakt

Ubrzani razvoj autonomnih vozila predstavlja izazov za tradicionalne pravne okvire zasnovane na odgovornosti vozača i otvara važna pitanja bezbednosti, odgovornosti i pravne sigurnosti. Polazna osnova rada je da li postojeći pravni okviri na odgovarajući način uređuju autonomna vozila, te identifikuje regulatorne pristupe relevantne za Srbiju. Primenom komparativnog i normativnog pravnog metoda u radu se analiziraju regulatorni režimi Sjedinjenih Američkih Država, Ujedinjenog Kraljevstva, Evropske unije, Nemačke, Francuske i Australije, nakon čega se sagledava trenutni regulatorni okvir u domaćem pravu. Rezultati istraživanja uporednopravne analize pokazuju pomeranje ka prethodnom obezbeđivanju bezbednosti, institucionalnoj odgovornosti, adekvatnom nadzoru i prilagodljivoj regulativi. Srbija je, međutim, i dalje prvenstveno usmerena na testiranje autonomnih vozila i nema sveobuhvatna pravila o odobravanju, odgovornosti, osiguranju, upravljanju podacima i kontinuiranom nadzoru. Rad stoga identifikuje ključne elemente za razvoj sveobuhvatnog regulatornog okvira u Srbiji.

Preuzimanja

Download data is not yet available.

Detalji članka

Sekcija
Članci

Reference

Alqahtani, T. 2025. Recent Trends in the Public Acceptance of Autonomous Vehicles: A Review. Vehicles. 7, 45, pp. 1–37. https://doi.org/10.3390/vehicles7020045

Bateman, T. 2021. France approves fully autonomous bus for driving on public roads in a European first. Euronews. Available at: https://www.euronews.com/next/2021/12/01/france-approves-fully-autonomous-bus-for-driving-on-public-roads-in-a-european-first, (Accessed: 30 July 2026).

Chatzipanagiotis, M., & Leloudas, G. 2020. Automated Vehicles and Third-Party Liability: A European Perspective. University of Illinois Journal of Law, Technology & Policy. 1, pp. 109–199. https://doi.org/10.2139/ssrn.3519381

Csitei, B. 2021. Autonomous and Automated Vehicles in Germany and Hungary, with Spe¬cial Attention to the Question of Civil Liability. Acta Univ. Sapientiae, Legal Studies, 10(1), pp. 55–64. https://doi.org/10.47745/AUSLEG.2021.10.1.04

Eastman, B. et al. 2023. A Comparative Look at Various Countries’ Legal Regimes Gov-erning Automated Vehicles. Journal of Law and Mobility, 2 (1), pp. 1–79. https://repository.law.umich.edu/jlm/vol2023/iss1/2

Emory, K., Douma, F., & Cao, J. 2022. Autonomous vehicle policies with equity implica-tions: Patterns and gaps. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 13. 100521, pp. 1–8. https://doi.org/10.1016/j.trip.2021.100521

French Ministry for Ecological Transition (2025). National Strategy for Automated and Connected Road Mobility (2025–2027), pp. 1-22. Available at: https://www.ecologie.gouv.fr/sites/default/files/documents/National%20strategy%20for%20automated%20and%20connected%20road%20mobility%20-%20Review%20and%20update%20proposals%202025-2027.pdf, (Accessed: 5 August 2026).

Gordanić, J., & Bećirović Alić, M. 2026. The fourth generation of human rights in the digital age: the impact of the internet and modern technologies. Strani pravni život, 70(2), pp. 221–246. https://doi.org/10.56461/SPZ_1157

Kubica, M. L. 2022. Autonomous Vehicles and Liability Law. The American Journal of Comparative Law, 70, pp. i39–i69. https://doi.org/10.1093/ajcl/avac015

Malterer, M. 2022. Germany completes legal framework for autonomous driving – Federal Cabinet approves new ordinance. Driverless Commute. Available at: https://www.thedriverlesscommute.com/germany-completes-legal-framework-for-autonomous-driving/, (Accessed: 25 July 2026).

Mpofy, R. 2025. Liability for Autonomous Vehicle Decisions: Comparative Legal Analysis of the EU, China, and Türkiye, pp. 1–15. Available at: https://ssrn.com/abstract=5759786, (Accessed: 5 August 2026).

Mrvić Petrović, N. 2023. Odgovornost za štetu nastalu upotrebom automatizovanog vozila. In: Petrović, Z., Čolović, V., & Obradović, D. (ed.), Prouzrokovanje štete, naknada štete i osiguranje (Causation of Damage, Damage Compensation and Insurance). Beograd: Institut za uporedno pravo, pp. 29–50. https://doi.org/10.56461/zr _23.ons.02

Nolte, M. et al., 2025. Review of Conceptualizations of Safety and Risk in Current Auto-mated Driving Regulation. IEEE Intelligent Vehicles Symposium (IEEE IV), pp. 1–8. https://doi.org/10.48550/arxiv.2502.06594

NTC Policy Paper. 2021. A national in-service law for automated vehicles. Melbourne: National Transport Commission. Available at: https://www.ntc.gov.au/sites/default/files/assets/files/2021-06-22%20NTC%20Policy%20Paper%20-%20A%20national%20in-service%20safety%20law%20for%20automated%20vehicles.pdf, (Accessed: 1 August 2026).

NTC Policy Paper. 2022. The regulatory framework for automated vehicles in Australia. Melbourne: National Transport Commission. Available at: https://www.ntc.gov.au/sites/default/files/assets/files/NTC%20Policy%20Paper%20-%20regulatory%20framework%20for%20automated%20vehicles%20in%20Australia.pdf, (Accessed: 1 August 2026).

NTC Policy Paper. 2023. Guidelines for Trials of Automated Vehicles in Australia. Mel-bourne: National Transport Commission. Available at: https://www.ntc.gov.au/sites/default/files/assets/files/Guidelines%20for%20trials%20of%20automated%20vehicles%20in%20Australia%202023.pdf, (Accessed: 1 August 2026).

Petaković, N. 2023. Pravilnik o uslovima za obavljanje autonomne vožnje: Dozvola se može izdati za jedno ili više autonomnih vozila na period od najduže godinu dana. Paragraf. Available at: https://www.paragraf.rs/dnevne-vesti/301123/301123-vest13.html, (Accessed: 8 August 2026).

Rosemadi, J. F., Khong, D. W. K., & Radhakrishna, G. 2022. Civil liability of autonomous vehicles: a review of literature. IIUM Law Journal, 30(2), pp. 155–179 https://doi.org/10.31436/iiumlj.v30i2.740

Roussou, J. et al. 2026. Literature review of legal frameworks and liability allocation in connected and automated vehicles. Research in Transportation Business & Manage-ment. Elsevier. 68, pp. 1–19. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2026.101804

SAE International. 2021. Taxonomy and Definitions for Terms Related to Driving Auto-mation Systems for On-Road Motor Vehicles. (SAE Standard J3016_202104). Geneva: SAE International. https://doi.org/10.4271/J3016_202104

Sovilj, R. 2024. Odgovornost za štetu nastalu upotrebom autonomnih vozila. U: Mujović, H. (ed.), Srbija i reformisanje instituta odgovornosti 7 (Serbia and reforming the institute of liability 7). Beograd: Institut društvenih nauka i Novi Sad: Advokatska komora Vojvodine, pp. 38–43.

Sovilj, R., & Zlatanović, S. 2026. Autonomous Vehicles and the Limits of Traditional Liabil¬ity: Between Legal Doctrine and Technological Innovation. Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, 74 (2), pp. 185–213. https://doi.org/10.51204/Anali_PFBU_26201A

Taeihagh, A., & Lim, H. S. M. 2018. Governing autonomous vehicles: emerging responses for safety, liability, privacy, cybersecurity, and industry risks. Transport Reviews, 39 (1), pp. 103–128. https://doi.org/10.1080/01441647.2018.1494640

Woolich, A., & Gore, M. 2024. UK’s Automated Vehicles Act 2024. EU, competition and regulatory. Holman Fenwick Willan LLP. Available at: https://www.hfw.com/app/uploads/2024/07/006179-HFW-UKs-Automated-Vehicles-Act-2024.pdf, (Accessed: 3 August 2026).

Živanović, F. 2024. Osiguranje od auto-odgovornosti i autonomna vozila. Tokovi osigu-ranja, 4, pp. 835–851. https://doi.org/10.5937/TokOsig2404835Z